ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని అమరావతి మే 2, 2025న చారిత్రాత్మక ఘట్టాన్ని చవిచూసింది. ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ రూ. 58,000 కోట్ల విలువైన అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులకు శంకుస్థాపన చేయడంతో పాటు, కొన్ని పూర్తయిన ప్రాజెక్టులను దేశానికి అంకితం చేశారు. ఈ కార్యక్రమంతో గ్రీన్‌ఫీల్డ్ రాజధాని నిర్మాణం పునఃప్రారంభమైంది. ఈ వ్యాసంలో ముఖ్యమైన ప్రాజెక్టుల వివరాలు, వాటి ప్రాముఖ్యత, రాష్ట్ర భవిష్యత్తుపై ప్రభావాన్ని తెలుసుకుందాం.

అమరావతి పునర్జన్మ – రాజధాని నిర్మాణానికి మళ్ళీ శ్రీకారం

2014 రాష్ట్ర విభజన అనంతరం ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు రాజధానిగా అమరావతి రూపుదిద్దుకుంది. 2015లో ప్రధాని మోదీ శంకుస్థాపన చేసిన ఈ నగర నిర్మాణం, 2019–2024 మధ్య కాలంలో మూడు రాజధానుల ప్రతిపాదన కారణంగా ఆగిపోయింది. అయితే, 2024లో టిడిపి-బిజెపి-జనసేన కూటమి అధికారంలోకి రాగానే ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు నేతృత్వంలో అమరావతి పునఃప్రారంభమైంది. మే 2, 2025న ప్రధాని మోదీ మరోసారి 94 ప్రాజెక్టులకు శంకుస్థాపన చేసి అభివృద్ధికి ఊపునిచ్చారు.

ముఖ్యమైన ప్రాజెక్టుల వివరాలు

₹57,962 కోట్ల విలువైన ప్రాజెక్టులలో అమరావతి సంబంధిత 74 ప్రాజెక్టులు ₹49,000 కోట్లతో ప్రధానంగా నిలిచాయి:

• ప్రభుత్వ భవనాలు: శాసనసభ, హైకోర్టు, సచివాలయం, మరియు అధికారుల నివాస గృహాలు – ₹11,240 కోట్లు
• ట్రంక్ మౌలిక సదుపాయాలు, వరద నివారణ: 320 కి.మీ రవాణా నెట్‌వర్క్, భూగర్భ సదుపాయాలు – ₹17,400 కోట్లు
• ల్యాండ్ పూలింగ్ రహదారులు: 1,281 కి.మీ రహదారులు, సైకిల్ ట్రాక్‌లు, ఇంటిగ్రేటెడ్ యుటిలిటీలు – ₹20,400 కోట్లు

రైల్వే, జాతీయ రహదారి ప్రాజెక్టులు

• రైల్వే ప్రాజెక్టులు:
  • బుగ్గనిపల్లె – పన్యం లైన్ రెట్టింపు
  • న్యూ వెస్ట్ బ్లాక్ హట్ క్యాబిన్ – విజయవాడ మూడవ లైన్
  • గుంటకల్ – మల్లప్ప గేట్ మధ్య రైల్ ఓవర్ రైల్
  • మొత్తం విలువ: ₹254 కోట్లు
• జాతీయ రహదారులు:
  • 7 ప్రాజెక్టులు ప్రారంభం – ₹3,680 కోట్లు
  • 6 కొత్త ప్రాజెక్టులకు శంకుస్థాపన – ₹3,176 కోట్లు

రక్షణ రంగం: నాగాయలంక మిస్సైల్ టెస్ట్ రేంజ్

కృష్ణా జిల్లాలో నాగాయలంక వద్ద మిస్సైల్ టెస్ట్ రేంజ్ (₹1,459 కోట్లు) శంకుస్థాపన జరిగింది. ఇందులో లాంచ్ సెంటర్, స్వదేశీ రాడార్లు, టెలిమెట్రీ, ఎలక్ట్రో-ఆప్టికల్ సిస్టమ్స్ ఉంటాయి.

విశాఖపట్నంలో పీఎం ఏకతా మాల్

మధురవాడలో పీఎం ఏకతా మాల్‌కు ₹100 కోట్లతో శంకుస్థాపన జరిగింది. ఇది ‘ఒక జిల్లా – ఒక ఉత్పత్తి’ (ODOP), ‘మేక్ ఇన్ ఇండియా’, గ్రామీణ కళాకారుల ఉత్పత్తుల ప్రచారాన్ని ప్రోత్సహించుతుంది.

అమరావతి: ఆర్థిక-సాంకేతిక కేంద్రంగా రూపాంతరం

విజయవాడ-గుంటూరు మధ్య 217.23 చ.కి.మీ విస్తీర్ణంలో నిర్మించబడే అమరావతి నగరం, ఫోస్టర్ అండ్ పార్టనర్స్ రూపొందించిన మాస్టర్ ప్లాన్ ప్రకారం, 2050 నాటికి 35 లక్షల జనాభా, 15 లక్షల ఉద్యోగాలు, $35 బిలియన్ జిడిపి లక్ష్యంగా పనిచేస్తుంది. నగరంలో 9 థీమ్ నగరాలు ఉంటాయి – జ్ఞాన నగరం, ఆరోగ్య నగరం, మీడియా నగరం మొదలైనవి.

పెట్టుబడులు, ఆర్థిక సహాయం

• కేంద్రం నుంచి ₹15,000 కోట్ల సహాయం
• వరల్డ్ బ్యాంక్, ADB నుంచి $800 మిలియన్ చొప్పున
• హడ్కో – ₹11,000 కోట్లు, KfW – ₹5,000 కోట్లు
• SPV ద్వారా పిపిపి పెట్టుబడుల ఆకర్షణ

అభివృద్ధిలో అమరావతి పాత్ర

• ఉద్యోగాలు: లక్షలాది ఉద్యోగావకాశాలు
• పర్యాటకం, వాణిజ్యం: రవాణా కనెక్టివిటీ ద్వారా వృద్ధి
• ఆవిష్కరణలు: గ్రీన్ ఎనర్జీ హబ్, AI సెంటర్‌లు, సౌర గృహాలు

ప్రధాని మోదీ సందర్శన వివరాలు

మోదీ గన్నవరం విమానాశ్రయానికి మధ్యాహ్నం 2:55కి వచ్చారు. హెలికాప్టర్లో వెలగపూడి సచివాలయానికి వెళ్లి, అక్కడ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు, ఉప ముఖ్యమంత్రి పవన్ కల్యాణ్‌లతో కలసి 3:30కు సభ ప్రాంగణానికి చేరుకున్నారు. 75 నిమిషాల పాటు శంకుస్థాపన, ప్రారంభ కార్యక్రమాలు అనంతరం న్యూఢిల్లీకి బయలుదేరారు.