న్యూఢిల్లీ: ఐసీఐసీఐ బ్యాంక్ మాజీ సీఈఓ మరియు మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ చందా కొచ్చర్, వీడియోకాన్ గ్రూప్కు ₹300 కోట్ల రుణం మంజూరు చేసినందుకు గాను ₹64 కోట్ల లంచం తీసుకున్నట్లు దోషిగా నిర్ధారించబడ్డారు. ఈ తీర్పు స్మగ్లర్స్ అండ్ ఫారిన్ ఎక్స్చేంజ్ మానిప్యులేటర్స్ (ఫోర్ఫీచర్ ఆఫ్ ప్రాపర్టీ) యాక్ట్ (SAFEMA) కింద ఏర్పాటైన అప్పీలేట్ ట్రిబ్యూనల్ ద్వారా జులై 3, 2025న జారీ చేయబడింది. ఈ ఆర్డర్, 2020లో ప్రివెన్షన్ ఆఫ్ మనీ లాండరింగ్ యాక్ట్ (PMLA) అధికార సంస్థ నుండి చందా కొచ్చర్కు లభించిన క్లీన్ చిట్ను రద్దు చేసింది మరియు ఎన్ఫోర్స్మెంట్ డైరెక్టరేట్ (ED) ఆస్తుల అటాచ్మెంట్ను సమర్థించింది, ఈ లావాదేవీని మనీ లాండరింగ్గా గుర్తించింది.
నేపథ్యం
ఈ కేసు 2009లో ఐసీఐసీఐ బ్యాంక్, చందా కొచ్చర్ నాయకత్వంలో వీడియోకాన్ గ్రూప్కు ₹300 కోట్ల రుణం మంజూరు చేయడంతో ప్రారంభమైంది. ఈ రుణం వీడియోకాన్ ఇంటర్నేషనల్ ఎలక్ట్రానిక్స్ లిమిటెడ్ (VIEL)కు ఆగస్టు 27, 2009న విడుదల చేయబడింది. ఆ తర్వాతి రోజే, వీడియోకాన్ గ్రూప్కు చెందిన సుప్రీం ఎనర్జీ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ (SEPL) నుండి ₹64 కోట్లు చందా కొచ్చర్ భర్త దీపక్ కొచ్చర్ నిర్వహిస్తున్న నూపవర్ రెన్యూవబుల్స్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ (NRPL)కు బదిలీ చేయబడ్డాయి. ఈ లావాదేవీని ట్రిబ్యూనల్ “క్విడ్ ప్రో క్వో” (పరస్పర ప్రయోజన ఒప్పందం)గా గుర్తించింది, ఇది లంచం రూపంలో ఉందని నిర్ధారించింది.
ట్రిబ్యూనల్ ప్రకారం, నూపవర్ రెన్యూవబుల్స్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ (NRPL) పేరుకు వీడియోకాన్ ఛైర్మన్ వేణుగోపాల్ ధూత్ యాజమాన్యంలో ఉన్నట్లు కనిపించినప్పటికీ, దీపక్ కొచ్చర్ దానిని నిర్వహిస్తూ, నియంత్రణలో ఉన్నారు. వేణుగోపాల్ ధూత్ జనవరి 15, 2009న SEPL నుండి రాజీనామా చేసి, ఆ సంస్థ నియంత్రణను దీపక్ కొచ్చర్కు బదిలీ చేశారు. ఈ ఆర్థిక బదిలీలు మరియు నియంత్రణ మార్పిడి, చందా కొచ్చర్పై లంచం ఆరోపణలను బలపరిచాయి.
ట్రిబ్యూనల్ తీర్పు
జులై 3, 2025న జారీ చేసిన తన వివరణాత్మక ఆర్డర్లో, అప్పీలేట్ ట్రిబ్యూనల్, చందా కొచ్చర్ రుణ మంజూరు కమిటీలో భాగంగా ఉంటూ, తన భర్త వ్యాపార సంబంధాలను బ్యాంక్కు వెల్లడించకుండా, ఐసీఐసీఐ బ్యాంక్ యొక్క అంతర్గత విధానాలను ఉల్లంఘించారని పేర్కొంది. ఈ రుణ మంజూరు ప్రక్రియలో ఆమె పాల్గొనడం, ఆమెకు వీడియోకాన్ గ్రూప్తో ఉన్న సంబంధాల గురించి తెలిసినప్పటికీ, స్పష్టమైన వృత్తిపరమైన వైరుధ్యం (conflict of interest)గా గుర్తించబడింది. ట్రిబ్యూనల్, ఈ లావాదేవీలను PMLA సెక్షన్ 50 కింద రికార్డ్ చేయబడిన స్టేట్మెంట్లు మరియు డాక్యుమెంటరీ ఆధారాల ద్వారా ధృవీకరించినట్లు పేర్కొంది.
ట్రిబ్యూనల్, నవంబర్ 2020లో PMLA అధికార సంస్థ చందా కొచ్చర్ మరియు ఆమె సహచరులకు చెందిన ₹78 కోట్ల విలువైన ఆస్తులను విడుదల చేయడానికి అనుమతించిన నిర్ణయాన్ని తీవ్రంగా విమర్శించింది. “అధికార సంస్థ కీలకమైన వాస్తవాలను విస్మరించి, రికార్డ్కు విరుద్ధమైన తీర్మానాలు చేసింది. అందువల్ల, మేము దాని తీర్మానాలను ఆమోదించలేము,” అని ట్రిబ్యూనల్ పేర్కొంది. ED యొక్క ఆస్తుల అటాచ్మెంట్ చర్యను సమర్థిస్తూ, ఈ లావాదేవీలు స్పష్టమైన టైమ్లైన్ మరియు డాక్యుమెంటరీ ఆధారాల ఆధారంగా న్యాయబద్ధమైనవని తీర్పు ఇచ్చింది.
చట్టపరమైన చరిత్ర
ఈ కేసు చరిత్ర 2009-2011 మధ్యకాలంలో ఐసీఐసీఐ బ్యాంక్ వీడియోకాన్ గ్రూప్కు మొత్తం ₹1,875 కోట్ల రుణాలను మంజూరు చేయడంతో మొదలైంది. 2016లో విజిల్బ్లోయర్ ఫిర్యాదులు మరియు మీడియా నివేదికలు వైరుధ్య ఆసక్తి ఆరోపణలను లేవనెత్తాయి, దీంతో సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ (CBI) 2018లో ప్రాథమిక విచారణను ప్రారంభించింది. జనవరి 2019లో, CBI చందా కొచ్చర్, దీపక్ కొచ్చర్, మరియు వీడియోకాన్ ఛైర్మన్ వేణుగోపాల్ ధూత్లపై క్రిమినల్ కుట్ర, మోసం, మరియు అధికార దుర్వినియోగం ఆరోపణలతో ఎఫ్ఐఆర్ దాఖలు చేసింది.
సెప్టెంబర్ 2020లో దీపక్ కొచ్చర్ను ED అరెస్టు చేసింది, ఆ తర్వాత అతనికి బెయిల్ మంజూరు చేయబడింది. డిసెంబర్ 2022లో, చందా మరియు దీపక్ కొచ్చర్లను CBI అరెస్టు చేసింది, కానీ జనవరి 2023లో బాంబే హైకోర్టు వారికి మధ్యంతర బెయిల్ మంజూరు చేసింది. ఫిబ్రవరి 2024లో, హైకోర్టు వారి అరెస్టును చట్టవిరుద్ధం మరియు అధికార దుర్వినియోగంగా పేర్కొంది. అయినప్పటికీ, SAFEMA ట్రిబ్యూనల్ యొక్క తాజా తీర్పు ED యొక్క ఆరోపణలను బలపరిచింది మరియు కేసు ప్రస్తుతం సుప్రీం కోర్టు పర్యవేక్షణలో ఉంది.
ఆర్థిక లావాదేవీలు మరియు ఆధారాలు
ట్రిబ్యూనల్, ₹64 కోట్ల బదిలీని “నేర ఆదాయం”గా వర్గీకరించింది, ఇది రుణం విడుదలైన వెంటనే SEPL నుండి NRPLకు బదిలీ చేయబడింది. అదనంగా, 2016లో ముంబైలోని CCI చాంబర్స్లో ఒక ఫ్లాట్, వీడియోకాన్ సంస్థ ₹3.25 కోట్లకు కొనుగోలు చేసినది, కేవలం ₹11 లక్షలకు కొచ్చర్ కుటుంబ ట్రస్ట్కు బదిలీ చేయబడింది, దీనిని ట్రిబ్యూనల్ “నేర ఆదాయం”గా గుర్తించింది. ఈ ఆర్థిక లావాదేవీలు మరియు వేణుగోపాల్ ధూత్ యొక్క స్టేట్మెంట్లు, దీపక్ కొచ్చర్ NRPLను నియంత్రించారని ధృవీకరించాయి, ఇది లంచం ఆరోపణలను మరింత బలపరిచింది.
కార్పొరేట్ గవర్నెన్స్పై ప్రభావం
ఈ కేసు భారతదేశ బ్యాంకింగ్ రంగంలో కార్పొరేట్ గవర్నెన్స్ మరియు వైరుధ్య ఆసక్తి బహిర్గతం విషయంలో తీవ్రమైన ప్రశ్నలను లేవనెత్తింది. చందా కొచ్చర్, ఒకప్పుడు భారత బ్యాంకింగ్ రంగంలో మహిళా సాధికారతకు చిహ్నంగా గుర్తింపు పొందిన నాయకురాలు, ఈ కుంభకోణంతో ఆమె ప్రతిష్టకు గణనీయమైన దెబ్బ తగిలింది. ట్రిబ్యూనల్ తీర్పు, బోర్డ్-స్థాయి నీతి మరియు సీఈఓ జవాబుదారీతనంపై సంస్కరణల అవసరాన్ని హైలైట్ చేసింది.
ముందుకు సాగే మార్గం
ప్రస్తుతం, ఈ కేసు సుప్రీం కోర్టు పర్యవేక్షణలో ఉంది, CBI చందా మరియు దీపక్ కొచ్చర్ల బెయిల్ను రద్దు చేయాలని కోరుతూ పిటిషన్ దాఖలు చేసింది. ED ఆస్తుల అటాచ్మెంట్ను ట్రిబ్యూనల్ సమర్థించడంతో, చట్టపరమైన పోరాటం మరింత తీవ్రతరం కానుంది. ఈ కేసు భారతదేశంలోని కార్పొరేట్ మరియు బ్యాంకింగ్ రంగాల్లో జవాబుదారీతనం మరియు పారదర్శకతను బలోపేతం చేయడంలో ఒక ముఖ్యమైన దశగా గుర్తించబడుతోంది.
